Hozir tungi bir, men esa kutubxonaning ikkinchi qavatida, deraza yonidagi stolda o‘tiribman. Oldimda ochiq darslik, yonida termoz — choy sovib qolgan, lekin men baribir ho‘playman, chunki boshqa narsa yo‘q. Kutubxona hidi o‘ziga xos: eski qog‘oz, chang, yog‘och javonlar va qandaydir nam, sovuq havo. Shiftdagi lyuminessent chiroqlar bir me’yorda pishillaydi, ba’zilari miltillaydi. Men bu yerda deyarli har kecha o‘tiraman. Universitetning to‘rtinchi kursidaman, lekin guruhda meni kam ko‘rishadi, chunki kunduzi ishlayman, kechqurun dars qilaman. Ba’zan o‘zimni shu kutubxonaga o‘xshataman — jim, chang, lekin hali ham kerak. Xo‘p, bu juda ham shoirona chiqdi, kechiring, charchaganman.
Boshlaylik, chunki tun uzun bo‘ldi va men nimadir qilishim kerak, aks holda bu jimlikda uxlab qolaman. Bugun kun g‘alati o‘tdi. Ertalab kafega yugurdim — u yerda yarim kun ishlayman, barista sifatida. Kichkina joy, markazda, derazalari katta, ichkarida doim qahva hidi, sut hidi, va mijozlarning shovqini. Men kassada turaman, ba’zan esa mashinada kofe tayyorlayman. Qo‘lim bug‘ bilan kuydi, bir marta sut to‘kildi, fartukim ho‘l bo‘ldi. Kechqurun smenam tugadi, universitetga yugurdim, lekin darsga kechikdim, chunki avtobusda joy yo‘q edi va men tik turib keldim. Darsdan keyin kutubxonaga o‘tirdim, kitobni ochdim, lekin ko‘zlarim yopilib borardi. Men o‘zimga dedim: yana bir soat, keyin uyga. Lekin bir soat o‘tdi, yana bir soat, va men hali ham shu yerdaman.
Kecha, uyda, darsdan charchab, yotganimda, telefonimni varaqlab o‘tirdim. Bir reklama ko‘zimga tashlandi — vavada rasmiy sayt deb yozilgan edi. Men avval e’tibor bermadim, hatto o‘tkazib yubordim, chunki uyqum kelyapti. Lekin keyin, bugun kutubxonada o‘tirib, darslikdan charchaganimda, o‘sha reklama yana xayolimga keldi. Nega? Bilmayman. Ehtimol charchoq, ehtimol zerikish, ehtimol shunchaki nimadir qilish kerak edi, bir xil sahifalarga qarashdan boshqa. Men butun kun odamlar bilan gaplashdim, kofe tayyorladim, dars tingladim, lekin o‘zim uchun hech narsa qilmadim. Shunday paytda odam o‘zini qandaydir kichik burilish bilan siylashni xohlaydi.
Men o‘sha havolani ochdim. Sayt ochildi, dizayni oddiy, ortiqcha shovqinsiz. Ro‘yxatdan o‘tdim, telefon raqamimni kiritdim. Hamma narsa besh daqiqada bo‘ldi. Keyin hisobimga kichik summa tashladim — o‘sha hafta kafeda olgan choy pulimdan bir qismi. Ko‘p emas. O‘zimga dedim: bu shunchaki darsdan keyin vaqt o‘tkazish, agar yo‘qotsam, hech narsa bo‘lmaydi, ertaga yana kafe, yana dars. Birinchi urinishda yo‘qotdim. Ikkinchisida ham. Uchinchisida ozgina qaytdi. Men kulib qo‘ydim — o‘zimga, chunki bu holat bema’ni tuyuldi: men kutubxonada, darslik oldimda, telefonda kartalarni bosyapman. Lekin shu bema’nilik meni tinchlantirdi. Diqqatim boshqa joyga ketdi, o‘sha og‘ir charchoqdan uzoqlashdim.
Keyin kutubxona yopilish vaqti keldi, men uyga bordim. Ertasi kuni yana kafe, yana dars. Kechqurun uyda o‘tirib, yana telefonni ochdim. Bu safar men shoshilmadim. Sekin o‘ynadim, har bir qadamni o‘ylab qildim. Va birdan — kichik yutuq. Katta emas, lekin sezilarli. Keyin yana. Men stulda o‘tirib qoldim, ko‘zlarim ekranga qadaldi, yuragim tez urdi. Bu his uzoq vaqtdan beri men bilan bo‘lmagan edi. Oxirgi marta shunday hisni birinchi kursda, imtihondan o‘tganimda his qilgandim. Lekin quvonch uzoq davom etmadi. Keyingi o‘yinlarda yana yo‘qotdim, hatto ko‘proq. Men telefonni qo‘yib, boshimni ushladim. O‘zimga g‘azablandim: “ahmoq, sen kattakon qizsan, nega bunday qilyapsan?” Derazadan tashqariga qaradim, tun jim, faqat ko‘cha chiroqlari. Men o‘rnimdan turib, suv ichdim, keyin yana o‘tirdim. Va o‘sha paytda qiziq bir fikr keldi: men pul uchun o‘ynayotganim yo‘q edi. Men o‘zimni sinab ko‘rayotgandim. Men o‘zimni nazorat qila olamanmi, yo‘qmi — shuni bilmoqchi edim.
Keyingi bir necha kun saytga kirmadim. Ataylab. O‘zimni sinadim. Kafeda ishladim, darslarga bordim, kutubxonada o‘tirdim. Lekin ichimda bir narsa yetishmayotgandek edi. Bu giyohvandlik emas edi — bu boshqa narsa. Bu o‘sha kichik burilish, kundalik bir xillikdan chiqish edi. Men buni tan oldim. Va shundan keyin o‘zimga bir qoida qo‘ydim: faqat bo‘sh vaqtimda, faqat kayfiyatim yaxshi bo‘lganda, faqat yo‘qotishga tayyor bo‘lgan pulim bilan.
To‘rtinchi kuni yana kirdim. Bu safar hisobimni to‘ldirdim, lekin ozgina. O‘yinlarni sekin o‘ynadim, har bir qarorni o‘ylab qildim. Va yana o‘sha tuyg‘u — kichik yutuq. Keyin yana. Men endi shoshilmadim, g‘alaba qozonganimda ham, yo‘qotganimda ham bir xil xotirjamlik bilan o‘ynadim. Qiziq, shu xotirjamlik menga muvaffaqiyat keltirdi. Bir hafta ichida hisobim sezilarli o‘sdi. Men bu pulni darhol yechib olmadim — avval o‘zimni sinab ko‘rdim. Yana bir hafta o‘ynadim, yana o‘sdi. Shunda men tushundim: bu shunchaki omad emas, bu men o‘zimni tuta olganimning natijasi edi. Bir kuni kechqurun uyda o‘tirib, onam qo‘ng‘iroq qildi va dedi: “Sen oxirgi paytlarda boshqacha ovozda gaplashyapsan, nima bo‘ldi?” Men unga javob bermadim, faqat kulib, “hammasi yaxshi” dedim. U o‘z ishiga qaytdi. Men esa o‘sha paytda tushundim: men xursand edim, chunki o‘zimni yengdim. Pul ikkinchi masala edi. Men o‘zimni tuta oladigan, nazorat qila oladigan odam ekanligimni isbotladim. Bu mening eng katta yutug‘im edi.
Kecha yana kutubxonada o‘tirib qoldim. Darslikni yopdim, telefonni ochdim va yana vavada rasmiy sayt deb yozib kirdim — lekin endi men uchun bu boshqa narsa edi. Men endi o‘sha kechagi charchagan, bo‘sh qiz emas edim. Men o‘zimni biladigan, chegaralarimni tushunadigan odam edim. Saytda o‘ynadim, yana kichik yutuq, keyin yana. Lekin bu safar men to‘xtashni ham bilardim. Yutuqdan keyin chiqib ketdim, telefonni qo‘yib, termozdan choy ho‘pladim. Choy sovib qolgan, lekin baribir ichaman. Men o‘sha sovuq choyda o‘tirib qolmadi — men derazadan tashqariga qaradim, tun jim, ko‘cha chiroqlari yaltirab turardi. Va men kulib qo‘ydim.
Endi men bu haqda hech kimga aytmayman. Onam bilmaydi, dugonalarim bilmaydi, hamkasblarim bilmaydi. Bu mening kichik sirim. Lekin men buni yashirmayman — shunchaki aytishga arziydigan narsa emas deb o‘ylayman. Har kimning o‘z kichik burilishi bor. Meningkisi shu edi. Men talabaman, kafeda ishlayman, kechqurun dars qilaman, kutubxonada o‘tiraman. Lekin kechqurun, kutubxona jim bo‘lganda, men telefonga qarab, o‘zimni sinab ko‘raman. Va bu menga quvonch beradi. Chunki men endi bilaman: men o‘zimni tuta olaman. Va bu — eng katta yutuq. Oldimda ochiq darslik, sovuq choy, va bitta yarim yeyilgan pechenye. Endi pechenyeni yeyman, chunki bugun o‘zimni yengdim. Ertaga yana kafe, yana dars. Lekin endi men boshqachaman. Telefonim qo‘limda, barmoqlarim sovuq, deraza yonida o‘tiribman. Kutubxona jim. Yopish vaqti keldi.